Kahramanın Sonsuz Yolculuğu Modelinin Yol Filmlerine Uygulanması

KAHRAMANIN SONSUZ YOLCULUĞU MODELİNİN YOL FİLMLERİNE UYGULANMASI 

Bu çalışmamda beni yönlendiren, bilgisini ve deneyimlerini eksik etmeyen Joseph Campbell  kahramanın sonsuz yolculuğunda, kahraman modelinin sonucunun her zaman iyi de bitemeyeceğini görebildiğim için bu imkanı bana sağlayan hocam Sn. Prof. Dr. Oğuz Makal’ a teşekkürlerimi borç bilirim.

Kahramanın sonsuz yolculuğuna hazır olarak başladığımız bu yolculukta incelemek istediğimiz Oppenheimer filmine gerekli doküman ve belgelerin yanı sıra Prof. Dr. Oğuz Makal tarafından önerilen ve incelenen ‘‘Easy Rider’’ filmi de referans alınarak çözümleme çalışması yapılmıştır.

OPPENHEİMER : KAHRAMANIN SONSUZ YOLCULUĞU IŞIĞINDA FİLM ÇÖZÜMLEMESİ

1.Sıradan Dünya: Oppenheimer’ın bilim ile olan geçmişini, gençliğini ve akademik dünyaya adımını bu dönemde görüyoruz. Bilim sınıfında hocası tarafından baskıya uğraması, akademik bir konferanstan uzak tutulması, öfkeyle hocasının her gün yediğini düşündüğümüz masasındaki yeşil elmasına enjekte ile zehir edip ertesi gün onu maceraya çağıracak bir bilim insanı ile karşılaşması ve elma ile olan stresli saniyelerini bu bölümde görüyoruz. Bu bölümde bilim ile tanışıyor, akademik dünyaya adım atıyor. İleride desteğini bazen de düşmanlığını göreceğimiz akademisyenlerle karşılaşmaktadır. Aynı zamanda özel hayatına ilişkin çetrefillli ilişkileri de burada başlıyor. Bir beraberlik sahnesinde daha sonra kendisi için intihar edecek olan kadının elinden okuduğu ‘‘Ölüm benim adım, ben dünyaların yok edicisiyim’’ adlı diyalogda filmin sıradan dünyasında pek te sıradan olmayacak bir şeylerin habercisi olma özelliği taşımaktadır.

2.Maceraya Çağrı: II. Dünya Savaşı ile birlikte Amerika’nın atom bombası geliştirmesi fikriyle Oppenheimer dan yardım istenir.

3.Çağrıyı Reddetme: Oppenheimer proje aşamasında direk reddetmese de şüphe ve ikilemlere düşer. Ahlaki çekincesinin yanı sıra savaşla içli dışlı olmak onu bilimsel açıdan huzursuz etmektedir.

4.Akıl Hocası ile Tanışma: Bu süreçte onu bu işin içinde destekleyen aynı zamanda rehber olan ve karşılıklı gelişim gösteren bir karakter olarak General Leslie Groves da ona akıl hocalığında destek sağlarken, maceraya katkı sunan biridir. Bunun yanı sıra kendi atom modelini, bileşik çekirdek teorisi ile sıvı damla teorisine öneren ve Manhattan Projesi’nde çalışan Niels Bohr gibi bilim insanları da felsefi rehberlik yapmaktadır.

5.Eşiği Geçme: . Oppenheimer Manhattin Projesi’ni kabul eder ve bu bağlamda yapacağı çalışmaları belirler. Los Alamos laboratuvarını kurdurur ve aileleri ile birlikte gelme koşuluyla projeye başka bilim insanları da dahil eder. Bu sebeple bir kasaba inşaa ettirir ve buradaki projeyi yönetmeye başlar. Yanına eski komünist parti üyesi olan erkek kardeşini de siyasi bir sebep olmaksızın yardımı için dahil eder. Tüm ekibini kurdurtan sonra Hiroşima’ya atılacak atom bombası için çalışmalar başlar.

6.Sınavlar,Müttefikler ve Düşmanlar: Proje aşamasında bir çok zorlukla karşı karşıya kalır. Zaman baskısı, bilimsel zorlukların yanı sıra Sovyet casusluğu şüphesi ve kişisel ilişkilerinde git gellerle kalır. Sıradan dünyasında ona ihtiyacı olan evlilik dışı ilişkisinde sevgilisini bir daha görmeyeceğini söyleyerek ayrılması üzerine intiharından kendini suçlu hissetmesi ve eşinin bu durumda ona olan güven ve sadakatinin sarsılmasındaki yaşadığı süreçler bu aşamada karşımıza çıkmaktadır. Bu kabulleniş aşamaları , yeni dünyanın sıkıntıları ile birlikte Feynman ve Teller ’ın dostluğuyla da müttefik ilişkiler kurmaktadır.

7.Yaklaşma ve Hazırlık: Kahramanımız Oppenheimer bu süreçte bombanın test aşamasını yapmaktadırlar. Ufak ufak patlama ölçekleri büyümeye başladıkça, Oppenheimer patlamayı ve yaratacağı etkileri düşünmeye başlar. İkilikler ve yoğun içsel savaşı içinde başlar.

8.Çile (Mağaranın En Derin Yeri): Oppenheimer bombanın patlayacağı güne gelir ve tüm hazırlıklar tamamlanır. Kaynak gözlükler alınır patlama alanında yerde yatar vaziyette sırtlar dönülür ve ateşleme için geri sayım başlar. Kahramanımızın endişe ve korkuları bu geri sayımla ileri safhaya gelmektedir. Patlama anı olur ve filmimizin başındaki o söz filmin sözü olur.

‘‘Benim adım ölüm, dünyaların yok edicisiyim’’ Yapacağı işe siyaset katmak istemese de büyük bir savaşın devamlılığı değil bu bomba ile savaşın tamamen son bulacağını düşünmektedir. Bu düşüncesinin ardından arkadaşının şu sözü de derinlere inmenin bir sözü olarak karşımızdadır: ‘‘Ta ki başkası daha büyüğünü yapana kadar’’.

9.Ödül:Kahramanımız ‘‘ Oppi!Oppi!’’ alkışları , topuk seslerinin coşkusuyla bombayı ateşlemenin mutluluğunu yaşarken Hiroşima ve Nagazaki’ye bombanın atılması ile acılı bir ödüle kavuşur. Gülen onu alkışlayan insanların arasından geçerken yanan insan silüetleri ve yanmış yüzleri belli olmayan katran karası bebek cesetleri gözlerinin önüne gelir. Bu ödül büyüktür ama acısı ve zehri her yeri saran bir ödül olmaktadır. Bununla birlikte hiçbir zaman da bu bombayı yapmaktan pişmanlık duyduğunu duymayız.

10.Geri Dönüş Yolu: Eve dönüş yolunda teknolojik silahlanmanın önüne geçmek isteyen Oppenheimer fikirlerini dile getirmeye başlar ve kendini siyasetin içerisinde bulur. Bunu yaparken de düşmanlar kazanmaya başlar. Meclis ve toplantıların içerisinde bulunurken kürsüde söylediği şu sözü de gözlerden kaçmaz. ‘‘Almanya’ya atmadığıma pişmanım’’ Yahudi olan ve Almanlara karşı Nazi düşmanlığı film başından beri gördüğümüz Oppenheimer’ın belki de kendi için yaptığı ve söylediği tek söz bu olabilirdi.

11.Yeniden Doğuş: Kamuoyu toplantıları, basın, senato duruşmaları ile saygınlığını kaybeden Oppenheimer eşi tarafından da sahte kurulan ulusal güvenlik hakkının elinden alınması için kurulan etik kurallara uygun olmayacak şekilde suçlanan bir soruşturma da avukatı da dahil olmak üzere aşağılanır ve haksız ithamlarla boğuşurken iç savaşı da yaşar. Karakter ve kariyer olarak parçalandığı bu anda Oppenheimer JR ödülü alır, kendi saygısını geri kazanır ancak yaptığı işin ağırlığı ve sonuçları ile eski haline geri dönüş sağlayamaz.

12.Ödülü Getirme: Kahramanımızı burada tek başına ödüle götüremiyoruz. Ödül alan bir kahraman olsa da yaptığı eylem ve sonuçlar kahramanı değil tüm dünyayı ve insanlığı etkilemektedir. Bu ödüldeki başarı ilk ödülde bahsettiğimiz gibi acı, zehirli…Aynı hocasına sunmayı düşündüğü elma ile zehirleme metaforu gibi burada tüm insanlık zehirlendi. Kahraman kendi serüvenini yaşarken aldığı ödül onu değil tüm dünyayı etkileyen bir ödül değil belki de cezadır.

SONUÇ

Başarılı bir akademik geçmişe ait atomun babası olarak anılan Oppenheimer’ın hayatını Joseph Campbell kahramanın sonsuz yolculuğu modeli ile inceleme çalışmamda Oppenheimer’ı tanımanın yanı sıra filmde işlenen haliyle insanlığa dair bir çalışmayı da izleme imkanı buldum. Bu modelin her ne kadar kahraman diye anılsa da filmde kahramanın başarıdan çöküşe adı altında anti- kahraman olarak gözlemledim. Kahramana hayranlık  duyarken ondan korkmamı da sağlayan bir film oldu. Bu etki de yol filminin modelinin yadsınamaz bir etkisinin varlığı olduğu tarafımca düşünülmektedir. Modeli incelerken karşılaştığım metaforlarla filmi de okumak daha keyifli ve sürükleyici olmasını sağladı. Filmde senaryonun yanı sıra görsel çekim, ve ışık çalışmaları da etkileyiciliği arttırmaktadır. Guernica tablosuyla da Pablo Picasso’dan İspanya iç savaşında Nazi Almanya’sının attığı bombardıman hikayesi de gözler önüne serilirken kahramanın en başından beri korku – endişe içerisinde olunduğunun bombanın atılmasının ardından da kahraman ile aynı korku ve endişe ile film tamamlanmaktadır. Kahramanı tanırken dünyayı etkileyen bu olaylar zincirinin sonucunda doğan sonuçta izleyici belki de bombayı ilk kimin attığının değil, kimin yaptığı ile ilgilenmiştir.

ELİF TÜRE ATAM

ture.elif@gmail.com

KAYNAKÇA

1. https://www.cinerituel.com/christopher-nolan-dunkirk-yapim-

bilgileri/?utm_source=chatgpt.com

2. https://www.sinemalar.com/haber/9787/oppenheimer-filminden-hic-bilgisayar-efekti-

kullanilmadi

3. Sayıcı, F. Joseph Campbell’ın Kahramanın Yolculuğu Modelinin Yol Filmlerine

Uygulanması: Abbas Kiarostami’nin ‘‘Arkadaşımın Evi Nerede?’’ Filmi Örneği.

4. Campbell, J.(2017). Kahramanın Sonsuz Yolculuğu.İstanbul:İthaki

5. Tecimer, Ö.(2005). Sinema Modern Mitoloji.İstanbul:İnceleme ve Araştırma 2

6. Parkan, M. (1983) Brecht Estetiği ve Sinema. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları

7. Yücel ,H. A. (2022). Descartes, Yöntem Üzerine Konuşma. İstanbul: Türkiye İş

Bankası Kültür Yayınları.

8. Britannica – “Christopher Nolan Biography”

https://www.britannica.com/biography/Christopher-Nolan

9. Eken, G. (2023). Guernica tablosunu ve Oppenheimer filmini birlikte anlamak. RumeliDE Dil

ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (36), 887-896. DOI: 10.29000/rumelide.1372417.

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3459381